De Hunnebergen - Theater producties voor volwassenen 2010

Het uitvoerende gezelschap, de St. Coördinatie van Toneelverenigingen de Kempen is van oorsprong een samenwerkingsverband van Kempische toneelverenigingen, dat zich ten doel stelt jaarlijks een openluchtproductie te verzorgen in het natuurtheater van Luyksgestel. Het openluchttheater wordt al sinds 1930 bespeeld en is daarmee een van de oudste natuurtheaters van Nederland. Spelers uit de Belgische en Nederlandse Kempen repeteren momenteel twee keer per week om in de zomer dit spektakelstuk te kunnen brengen. In ‘Zilver voor een Koperteut’ spelen meer dan 50 spelers en speelsters, muzikanten en figuranten mee. Naast een groot aantal vaste spelers –waarvan sommigen al meer dan 20 jaar actief zijn- spelen er dit jaar ook weer openluchtdebutanten mee. Gedreven spelers die op een bijzonder wijze genieten van toneelspelen in een openluchttheater. Website van de Coördinatie

Teuten

De geschiedenis van de Teuten, meer bepaald over de TEUTEN die van eind 16e tot begin 20e eeuw hier in deze streek leefden, start hoe kan het ook anders in dit grensgebied zoals wij dat heden ten dage kennen. Een gebied dat doorkliefd wordt met een landsgrens die ‘pas’ stamt uit de periode na de afscheiding in 1830 van België met Nederland. Voor die tijd was dit één aaneengesloten gebied waarbij het accent van de TEUTENHANDEL lag in het noordelijk deel van de Belgische provincie Limburg, Zuidoost-Brabant en het huidige noordelijke deel van de Nederlandse provincie Limburg. TEUTEN noemde zichzelf geen TEUT, het lijkt eerder een schimpnaam. Ook in de oude registers van de Burgerlijke Stand vindt je nooit het beroep “Teut” terug. Dit duidt er ook op, dat ze zichzelf geen “Teut” noemden. TEUTEN waren reizende handelaren, die in het voorjaar er te voet op uittrokken om elders handel te gaan drijven. BUITENGAANDERS, zoals ze ook wel in de misgebeden in de plaatselijke kerk werden afgeroepen en geëerd.
(click op de foto voor een film over de Teuten) of Click hier.

Het verhaal van het toneelspekstakel.

De ene helft van het verhaal speelt zich af in Luyksgestel en de andere helft in Flensburg toen nog Denemarken, nu Noord-Duitsland of langs de weg van Flensburg naar Luyksgestel. Het is een periode van relatieve vrede in onze gewesten rond 1750. De Spaanse successieoorlog is voorbij en de Franse overheersing komt er aan.

De teut Jozef Cops is met zijn twee maten in Flensburg. Ze hebben een nieuwe voorraad koperwerk ingeslagen en staan op het punt om in Denemarken en Noord Duitsland hun handel te willen drijven. Maar Cops krijgt tot drie keer toe een waarschuwing, dat het thuis iets mis is. En steeds wordt die waarschuwing gegeven door een zwarte kat, die een zilveren lepel in zijn bek heeft uit de bestekbak in de keuken van zijn huis in Luyksgestel. Hij besluit zijn maten achter te laten en op stel en sprong naar huis te gaan. Thuis is zijn vrouw Marie in de problemen geraakt, omdat een van de mannen uit het dorp, Lennert van den Boom, haar lastig valt. Hij denkt een kans te maken bij haar, omdat ze driekwart van het jaar een onbestorven weduwe is. Maar Marie wijst hem resoluut af. De terugtocht van Jozef Cops loopt niet gesmeerd: hij wordt overvallen door struikrovers, die hem zijn paard afnemen en het koper, dat hij meegenomen had om op de terugweg te verkopen. Gelukkig heeft hij in zijn riem nog geld om een nieuw paard te kopen. Maar een dag later wordt hij in een herberg aangehouden, omdat hij vee uit een schuur gestolen zou hebben en die schuur in brand gestoken. Hij is een vreemdeling en krijgt al te gemakkelijk de schuld op zich geschoven door een van de stamgasten, Horst Friele. Hij staat er niet goed voor, als hij voor de plaatselijke rechtbank gedaagd wordt.

Ondertussen in Luyksgestel: Marie heeft een jonge vent – Driek - een deserteur aangetrokken om voor haar het zware boerenwerk te doen, omdat zij door haar rug Molen De Deen in Luyksgestel

gegaan is. De jongen voelt zich al snel thuis in het teutenhuis en is gek met de kinderen Cops. Marie redt hem, wanneer een aantal soldaten hem komen zoeken, door Driek een jurk aan te trekken.

Zijn komst voedt de haatcampagne in het dorp: die vrouw behekst die jonge vent. Wie weet wat ze samen uithalen. Als Lennert van den Boom de jongen daarover op straat aanspreekt, levert hem dat een blauw oog op. En als de pastoor Marie ter verantwoording roept, wordt hij door haar in zijn gezicht uitgelachen. Dat is olie op de golven in het dorp.

Als Cops voorgeleid wordt voor de rechtbank en een van de gasten uit de herberg verklaart, dat hij Cops het vee heeft zien stelen en de brand heeft zien stichten. Het lijkt een verloren zaak. Maar dan komt een andere vreemdeling binnen in gezelschap van een grenadier van de keurvorst. Het is een valkenier uit Leende. Hij was de avond te voren in de herberg. Hij verklaart, dat hij ook getuigen was van de brandstichting, maar hij wijst niet Cops als dader aan, maar Horst Friele, die hem beschuldigt. Wanneer die de valkenier naar de keel vliegt, wordt de man uit Leende ontzet door de grenadier. Friele wordt ingerekend en Cops kan vrij gaan.

In Luyksgestel loopt de zaak hoog op. Voor het teutenhuis verzamelen zich schreeuwende en scheldende mensen. Andere teuten uit het dorp blokkeren de mensen, die naar binnen willen breken. Ze argumenteren, dat de welvaart van de teuten het hele dorp ten goede komt. Maar dat maakt de menigte nog woedender. Het loopt met een sisser af als Driek naar buiten komt een de mannen uitdaagt. Kom maar naar binnen, maar over mijn lijk! Niemand durft.

De volgende dag stuurt Marie met tranen in de ogen Driek weg, vanwege de goede vrede in het dorp. Driek kan dat moeilijk begrijpen, maar respecteert de keuze van Marie. Ze vraagt hem terug te komen, als haar man weer thuis is.

De grenadier, die Cops gered heeft voor de rechtbank blijkt helemaal geen grenadier te zijn, maar een haarteut uit Lommel. De valkenier had jachtvogels verkocht aan de keurvorst en een soldaat meegekregen als beschermer, zodat de vogels veilig op het vorstelijke slot aan zouden komen. De valkenier heeft de grenadier dronken gevoerd, hem zijn uniform uitgetrokken en dat aan de haarteut gegeven. Nu trekken Cops en de haarteut – Frans Wijnen - samen naar de Kempen. Een vrolijk oponthoud is het nonnenklooster, waar de haarteut onderweg de nonnen van hun haar ontdoet tegen betaling van marken en stiekeme zoenen. Het lijkt erop, dat de opwinding in het dorp gezakt is na het vertrek van Driek, maar als Marie assisteert bij een geboorte en het kind gaat dood, laait de volkswoede weer op, ze wordt uit haar huis gesleurd en in het gemeentehuis vastgezet. Er zal recht gesproken worden. Luyksgestel kan een heks in haar midden niet tolereren. De andere teuten ( de meeste zijn in het buitenland, alleen bejaarden en vrouwen kunnen het voor haar opnemen… ) proberen ter vergeefs haar te ontzetten.

Cops komt, als hij dichter bij huis komt, een dorpsgenoot tegen, die hem vertelt hoe zijn vrouw gevaren is. Cops wil zo snel mogelijk naar haar toe. Maar aan het begin van het dorp wordt hij tegengehouden door Lennert van de Boom: hij moet trakteren als terugkerende teut. Ook de andere cafégasten willen drank, maar Jozef moet naar zijn vrouw en vecht zich een weg naar buiten.

Hij komt het gemeentehuis binnenstormen als de rechtszaak net begonnen is. Hij hoort de beschuldiging aan en vraagt het woord. In een vlammend betoog, waarin hij de vreemdelingenangst, de afgunst en de ondankbaarheid van de dorpelingen jegens zijn Teuten weegschaal

vrouw hekelt, krijgt hij steeds meer steun bij de aanwezige dorpelingen. Die keren zich tegen Hanna, de aanklager, en bevrijden Marie.

Als ze thuis komen is daar Driek, die terug gekomen was toen hij hoorde wat er gebeurd was en de kinderen van Marie en Jozef opgevangen heeft. (Copy Jan.v.d. Dungen)

Regie

Onder regie van Bernard Tholen wordt de humor niet geschuwd…ook niet in een stuk waarin de tranen door de teksten sijpelen. Het mooie geschiedkundige verhaal uit onze Kempen mét haar fraaie liedteksten en dito kleding uit dié tijd, zijn een prima uitgangspunt geweest voor de zeven voorstellingen in Luyksgestel.

Kaartverkoop

Zilver voor de Koperteut wordt de komende weken maar liefst z Teuten geldbuidel

even keer opgevoerd met een de keuze uit middag- en avondvoorstellingen. De middagvoorstellingen zijn op zondag en beginnen om half drie. De avondvoorstellingen op woensdag, vrijdag en zaterdag beginnen om 20.30 uur. Het theater wordt vanuit het centrum van Luyksgestel duidelijk bewegwijzerd